Cẩm nang Kiến thức

Cẩm nang kiến thức, khám phá khoa học, kiến thức xã hội

Rèn phân tích sự kiện lịch sử khi ôn thi THPT quốc gia

Theo tiến sĩ Trần Ngọc Khánh, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn TP.HCM, do yêu cầu kiến thức toàn diện, đề thi môn lịch sử của kỳ thi THPT quốc gia đòi hỏi học sinh phải rèn kỹ năng tư duy, sáng tạo.
 

Để học môn sử có hiệu quả, học sinh nên nhận thức rằng môn sử giúp chúng ta hiểu hơn về truyền thống dân tộc Việt Nam. Một sự kiện lịch sử luôn diễn ra trong một không gian nhất định và một thời gian cụ thể. Giữa lịch sử thế giới và lịch sử Việt Nam luôn có mối tương quan mật thiết, đó là quá trình phát triển không tách rời của lịch sử dân tộc và nhân loại. Vận dụng vào cuộc sống hiện tại để làm giàu thêm truyền thống dân tộc, từ đó chúng ta thêm yêu quê hương đất nước.
Về nội dung kiến thức học, ôn tập chủ yếu chương trình SGK lịch sử lớp 12 gồm hai phần: Lịch sử Thế giới: 1945-2000 và Lịch sử Việt Nam: 1919-2000.
 
Đề thi có 40 câu với cách ra đề chú trọng hướng mở, dùng kiến thức liên môn xử lý, không yêu cầu thí sinh máy móc nhớ số liệu, học thuộc lòng mà phải xử lý, phân tích được số liệu. Đề thi đảm bảo hai phần: Phần cơ bản đảm bảo xét tốt nghiệp và phần phân hóa để tuyển sinh ĐH, CĐ. Mức độ câu hỏi trong đề thi: Nhận biết – trong câu hỏi thường bằng các từ: Nêu, trình bày, tóm tắt…; Thông hiểu – trong câu hỏi thường bằng các từ: Giải thích, lý giải, chứng minh, phân tích, so sánh…; Vận dụng và vận dụng nâng cao – trong câu hỏi thường bằng các từ: Đánh giá, nhận xét, liên hệ, phát biểu ý kiến…
Để đạt kết quả thi tốt nhất, khi ôn tập học sinh cần phải nắm được các nội dung trọng tâm trong chương trình môn sử, hiểu và nắm vững kiến thức cơ bản, ghi nhớ và hiểu những sự kiện cốt yếu, gắn với thời gian, địa danh, nhân vật lịch sử…
Khi học môn sử, các em cần lưu ý hệ thống hóa kiến thức cơ bản bằng đối tượng, phân kỳ lịch sử, khai thác và xử lý các thông tin sự kiện và chốt kiến thức trọng tâm bằng hệ thống câu hỏi, bài tập và đề cương tóm tắt; rèn kỹ năng tư duy, sáng tạo… 
Đề trắc nghiệm môn lịch sử, thường có 40 câu hỏi, yếu tố quan trọng số một là thí sinh phải đọc kỹ để hiểu đề một cách chính xác. Vì hiểu đề thi là đã giúp nhận ra vấn đề trọng tâm mấu chốt cần trả lời: Tức là xem câu hỏi đề cập đến vấn đề gì và vấn đề đó có liên quan đến bài nào, phần nào của nội dung chương trình.
Kế đến, để trả lời câu hỏi ấy, cần xác định cụm từ “chìa khóa” những ý lớn nào và thứ tự của chúng ra sao. Nếu chưa nhận ra vấn đề trọng tâm mấu chốt cần trả lời thì sẽ dễ dẫn đến trả lời sai.
Đối với những câu hỏi khó, vận dụng nâng cao (không xác định được vấn đề trọng tâm mấu chốt), số thí sinh bị điểm 0 câu hỏi dạng này thường không ít. Vì vậy học sinh cần hiểu rõ những điểm then chốt, hiểu sâu tất cả những khái niệm, nội dung được sử dụng trong sách giáo khoa; phải ngầm biết rằng một sự kiện, vấn đề lịch sử có thể được hỏi bằng nhiều cách khác nhau.
Ví dụ, thay vì hỏi “ý nghĩa của cao trào cách mạng 1930 – 1931”, đề thi có thể hỏi “tại sao nói cao trào cách mạng 1930-1931 là cuộc diễn tập đầu tiên chuẩn bị cho Cách mạng tháng Tám – 1945?”. Nếu chưa rõ những ý lớn nào và thứ tự của chúng một cách đầy đủ thì kết quả sẽ không cao vì làm không đủ những ý chính. Đây cũng là một trong những nguyên nhân quan trọng làm cho thí sinh bị điểm thấp.
Ngoài sự chuẩn bị về kiến thức, về phương pháp, muốn có kết quả cao trong kỳ thi học sinh cần chú ý đúng mức đến việc chuẩn bị về sức khỏe và tâm lý để đảm bảo trạng thái thi THPT tốt. Nên có kế hoạch ôn luyện điều độ, khoa học, giải quyết hợp lý các nhu cầu học tập, nghỉ ngơi, giải trí để đảm bảo sức khỏe, tránh sự căng thẳng đầu óc. Hết sức tránh kiểu “học tủ”, “học vẹt” và khi vào phòng thi tuyệt đối không mang theo tài liệu để quay cóp.

Thi THPT quốc gia: Hướng dẫn ôn thi môn hóa, sinh

Môn hóa học: Vận dụng thực tế
Giáo viên Trần Trung Trực, Trường THPT Nguyễn Chí Thanh (TP.HCM) lưu ý học sinh, theo cấu trúc đề thi, phần lý thuyết chiếm khoảng 6 điểm và phần tính toán khoảng 4 điểm. Trong đó có những câu hỏi nâng cao dành để xét tuyển vào ĐH-CĐ. Phần nâng cao này tuy ít điểm hơn nhưng lại là những điểm số phân hóa xếp loại kết quả của thí sinh. Đa phần là các câu hỏi sử dụng khả năng tư duy cao hơn, kỹ năng tính toán vận dụng linh hoạt giải quyết vấn đề.

(10 vạn câu hỏi vì sao)- Hỏi: Nên rèn luyện tay trái ra sao?

(10 vạn câu hỏi vì sao)- Hỏi: Nên rèn luyện tay trái ra sao?

Thực tế, hai bán cầu não vừa có sự phân công, hợp tác, bổ sung, vừa hạn chế và bù đắp cho nhau. Thông thường, hai bán cầu não hợp tác với nhau cùng hoạt động. Nhờ vậy, bạn mới có các cử động chính xác. Bạn luyện tập tay trái, không có nghĩa là để biến mình thành người thuận tay trái, mà chỉ là để tăng cường hoạt động phía bên trái, kích thích sự phát triển đồng đều của não bộ.

(10 vạn câu hỏi vì sao)- Hỏi: Khi chớp mắt, thế giới ngừng trôi?

(10 vạn câu hỏi vì sao)- Hỏi: Khi chớp mắt, thế giới ngừng trôi?

Thực tế là khi chớp mắt, con người bị tách ra khỏi thế giới xung quanh trong khoảnh khắc. Song hiếm khi ta nhận thức được điều này bởi vì những phần não điều khiển thị giác của chúng ta khi đó tạm thời bị “đóng”.

(10 vạn câu hỏi vì sao)- Hỏi: Trái đất có từ bao giờ?

(10 vạn câu hỏi vì sao)- Hỏi: Trái đất có từ bao giờ?

Hệ Mặt trời được hình thành từ đám “tinh vân nguyên thuỷ” có dạng hình đĩa tròn xoay vòng với nhiệt độ cao tới 2.000 độ C trên vị trí của Trái đất. Tinh vân này do các nguyên tử, phân tử, hạt chất rắn (bụi vũ trụ), chất khí dạng ion hợp thành. Theo đà nguội lạnh đi của tinh vân, bụi vũ trụ ở xung quanh. Mặt trời nguyên thuỷ ngưng tụ thành các khối chất rắn, lắng đọng trên mặt phẳng của đĩa (xích đạo).

(10 vạn câu hỏi vì sao)- Hỏi: Trái đất quay xung quanh Mặt trời như thế nào?

(10 vạn câu hỏi vì sao)- Hỏi: Trái đất quay xung quanh Mặt trời như thế nào?

Năm 1543 công nguyên, nhà thiên văn học người Ba Lan Nicola Kopernik trong tác phẩm vĩ đại của mình: “Thuyết thiên thể vận hành” đã chứng minh rằng không phải Mặt trời chuyển động quanh Trái đất mà là Trái đất chuyển động xung quanh Mặt trời. Đây là sự xoay quanh của Trái đất, thời gian Trái đất quay xung quanh Mặt trời một vòng chính là một năm.

(10 vạn câu hỏi vì sao)- Hỏi: Vì sao Trái đất lại nóng lên?

(10 vạn câu hỏi vì sao)- Hỏi: Vì sao Trái đất lại nóng lên?

Trong cuộc sống của loài người, đặc biệt là trong sản xuất công nghiệp, dầu và than đá được dùng rất nhiều, do đó đã thải vào không khí trên cao một lượng đioxit cacbon rất lớn, tăng 20% so với lượng đã có cách đây 40 – 50 năm trước.

(10 vạn câu hỏi vì sao)- Hỏi: Tại sao Trái đất có thể tự quay xung quanh trục?

(10 vạn câu hỏi vì sao)- Hỏi: Tại sao Trái đất có thể tự quay xung quanh trục?

Trái đất cũng giống như 8 hành tinh lớn khác trong hệ Mặt trời, đồng thời với việc quay xung quanh Mặt trời, nó cũng chuyển động không ngừng quanh trục quay giả tưởng. Hiện tượng luân chuyển ngày đêm là do Trái đất tự quay tạo nên.

(10 vạn câu hỏi vì sao)- Hỏi: Trái đất có thể phóng nhiệt ra ngoài được không?

(10 vạn câu hỏi vì sao)- Hỏi: Trái đất có thể phóng nhiệt ra ngoài được không?

Người ta thường dựa vào đo nhiệt độ ở giếng sâu để đo nhiệt độ dưới mặt đất, cứ giếng sâu thêm 100 m thì nhiệt độ tăng thêm 3 độ C. Người ta gọi đó là thang địa nhiệt. Nếu tính theo công thức oC / 100m hoặc oC / 10m thì ta sẽ tính được nhiệt độ trung tâm Trái đất phải gần 200.000 độ C. Thế nhưng nhiệt độ thực tế ở trung tâm Trái đất chỉ khoảng 300 đến 4.500 độ C.

(10 vạn câu hỏi vì sao)- Hỏi: Làm thế nào để bay khỏi Trái đất?

(10 vạn câu hỏi vì sao)- Hỏi: Làm thế nào để bay khỏi Trái đất?

Khi bạn đá quả bóng hay bắn viên đạn lên trời, dù cao đến đâu, rồi chúng cũng rơi xuống đất. Tại sao chúng không lên cao mãi và “đi luôn” nhỉ? Đơn giản là tất cả các vật thể quanh Trái đất đều không thể “chạy trốn” khỏi sức hút của nó?

(10 vạn câu hỏi vì sao)- Hỏi: Vì sao bầu trời xanh mà không tía?

(10 vạn câu hỏi vì sao)- Hỏi: Vì sao bầu trời xanh mà không tía?

Màu xanh lơ của bầu trời, các nhà vật lý giải thích, là do các tia sáng xanh bị bẻ cong đi nhiều hơn tia sáng đỏ. Nhưng sự cong thêm này – còn gọi là hiện tượng tán xạ – cũng mạnh không kém ở các tia tím, vậy tại sao bầu trời không phải là màu tía!

(10 vạn câu hỏi vì sao)- Hỏi: Tại sao cầu vồng lại tròn và thường kép?

(10 vạn câu hỏi vì sao)- Hỏi: Tại sao cầu vồng lại tròn và thường kép?

Những cầu vòng thông thường nhất được hình thành khi ánh sáng Mặt trời chiếu qua các hạt mưa. Các giọt mưa này có tác dụng giống như lăng kính và tán xạ ánh sáng Mặt trời thành quang phổ màu sắc quen thuộc: đỏ, cam, vàng, xanh lục, xanh lam, chàm, tím.

(10 vạn câu hỏi vì sao)- Hỏi: Tại sao khi trời sắp mưa mây chuyển màu xám?

(10 vạn câu hỏi vì sao)- Hỏi: Tại sao khi trời sắp mưa mây chuyển màu xám?

Chính độ dày hay chiều cao của đám mây là nguyên nhân khiến cho mây có màu xám. Khi mây mỏng, chúng sẽ để cho phần lớn ánh sáng xuyên qua và có màu trắng. Nhưng cũng như những vật thể truyền ánh sáng khác, mây sẽ tuân theo quy luật càng dày càng ít ánh sáng có thể xuyên qua.

(10 vạn câu hỏi vì sao)- Hỏi: Vì sao mưa đá chỉ xuất hiện vào mùa nóng?

(10 vạn câu hỏi vì sao)- Hỏi: Vì sao mưa đá chỉ xuất hiện vào mùa nóng?

Vào cuối mùa Đông và trong mùa hè, khi nhiệt độ không khí lên cao, những cơn mưa thường quăng xuống mặt đất vô số hạt băng hình cầu, hình côn và các hình dạng khác. Người ta gọi chúng là mưa “đá”. Trong khi mùa Đông, kể cả những hôm giá rét nhất cũng không bao giờ có mưa đá. Tại sao lại “ngược đời” thế nhỉ?